De geschiedenis van de soa- en hiv-bestrijding is die van een kwetsbaar evenwicht tussen infecties, de mens en diens omgeving. Nieuwe soa komen op, stijgen en dalen met veranderingen in menselijk gedrag. Ideeën over de bestrijding en de middelen daarvoor wisselen door de tijd. De bestrijding faalt of heeft succes, maar roept altijd weer veranderingen op in zowel infecties als menselijk gedrag. Door alle veranderingen heen zijn echter belangrijke stappen voorwaarts gezet. Uit de geschiedenis van de soa en hiv bestrijding blijkt dat oude ideeën en discussies tot op de dag van vandaag nog relevant zijn. Er kunnen ook lessen geleerd worden over wat werkt en niet werkt.
Belangrijke stappen in de geschiedenis
- Het idee dat een ziekte seksueel overdraagbaar was bestond al bij de Grieken
- Echte soa-bestrijding ontstond pas in de 16e eeuw in Europa en bestond gelijk al uit behandeling én preventie
- Preventie werd in de 16e en 17e eeuw verschillend ingevuld: door de een met religieuze educatie (vermijden van zonden) door de ander met seksuele hygiëne en gedragsbeïnvloeding
- In de 19e eeuw werd de regulatie van prostitutie gezien als de belangrijkste methode voor soa-bestrijding. Strijd tussen twee stromen: regulatie door verbieden en criminaliseren van de prostitutie of door legaliseren en faciliteren van gezondheidschecks.
- In de 20e eeuw stond soa-bestrijding in het teken van het fit houden van de eigen bevolking en met name de strijdkrachten.
- Na de tweede wereldoorlog werden soa-klinieken in de VS gesloten en verschoof de aandacht in Europa van preventie naar behandeling.
- In de jaren 60 en 70 van de 20e eeuw werden grote stappen voorwaarts gedaan in fundamenteel onderzoek en in behandelingsmogelijkheden.
- De confrontatie met hiv/aids vanaf 1980 leidde tot meer aandacht voor preventie door gedragsbeïnvloeding (er was tot 1996 geen behandeling voorhanden) en tot het besef dat er nieuwe soa kunnen opkomen.
- In de 21e eeuw wordt gestreefd naar een gecombineerde soa-en hiv-bestrijding door een uitgebalanceerd pakket van onderzoek, preventie, opsporen en behandelen infecties en realiseren van gunstige randvoorwaarden hiervoor.
- Nieuwe uitdagingen: een nieuwe soa als LGV, de bloedoverdraagbare aandoening Hepatitis C virus (HCV)blijkt onder bepaalde omstandigheden seksueel overdraagbaar, toegenomen mobiliteit leidt tot snellere internationale verspreiding van soa, resistentie maakt sommige antibiotica minder effectief, wat resulteert in aanpassingen van richtlijnen.
