Een effectief preventiebeleid voor soa/hiv werkt met combinatiepreventie, werkt met een integrale en intersectorale aanpak, zet in op meerdere pijlers voor beleid en bespeelt de transmissiefactoren met een brede mix aan instrumenten.
Combinatiepreventie
Internationaal wordt erkend dat een mix van gedrags- en omgevingsgerichte interventies in combinatie met biomedische interventies het meest effectief is. Dat betekent:
- dat het niet voldoende is om alleen op veilig vrijen in te zetten, maar
- er kan ook kan worden volstaan met het bevorderen van testen en behandelen en
- de effectiviteit hem zit in de combinatie van beiden.
Deze combinatie vraagt om een goede samenhang, afstemming en samenwerking tussen de gezondheidsbevordering en de gezondheidszorg. Belangrijke spelers in de soa/hiv zorg zoals de huisarts, de GGD soa polikliniek voor hoogrisicogroepen en de hiv-behandelcentra, dienen dan ook actief betrokken te worden bij het preventiebeleid.
Geïntegreerde en intersectorale aanpak
Een geïntegreerde aanpak verhoogt de effectiviteit van het preventiebeleid door de preventie van hiv/aids, soa en de bevordering van seksuele gezondheid met elkaar te verbinden. Dit is nuttig omdat:
- Problemen zoals soa/hiv-transmissie, ongeplande zwangerschap en grensoverschrijdend seksueel gedrag met elkaar verbonden zijn
- Meerdere problemen tegelijk in één doelgroep worden gezien
- Soms eenzelfde determinant oorzaak is van diverse problemen
Een actueel voorbeeld van een geïntegreerde aanpak vormen de Sense spreekuren over seksualiteit voor jongeren.
Met een intersectorale aanpak wordt de effectiviteit van het soa/hiv preventiebeleid versterkt door:
- het leggen van verbindingen tussen de verschillende afdelingen van de GGD, die relevant zijn
- het leggen van verbindingen tussen verschillende onderdelen van het gemeentebeleid, die relevant zijn
- het leggen van verbindingen met partners uit andere sectoren dan de gezondheidssector, die relevant zijn
- het leggen van verbindingen met andere gezondheidsthema’s, die relevant zijn
Door afstemming en samenwerking worden krachten en middelen gebundeld, nieuw ingangen en mogelijkheden ontdekt en daarmee bereik en invloed verhoogd.
Een toelichting op deze aanpakken is te vinden in het themadeel Seksuele gezondheid bij de Handreiking Gezonde Gemeente
Inzet op meerdere ingangen tegelijk
In de praktijk wordt voornamelijk ingezet op voorlichting en educatie bij de bestrijding van hiv en andere soa. Uit onderzoek blijkt echter dat ook andere ingangen bijdragen aan gedragsverandering. De meest effectieve aanpak is dan ook het inzetten op meerdere ingangen tegelijk:
- Omgevingsmaatregelen (zowel sociale als fysieke omgeving)
- Wet- en regelgeving
- Bewustwording en educatie
- Signalering en advisering
- Ondersteuning
In het themadeel Seksuele gezondheid bij de Handreiking Gezonde Gemeente worden voorbeelden van activiteiten en interventies gegeven voor ieder van deze ingangen voor preventie.
Bespelen van alle transmissiefactoren
Uit het transmissiemodel van Anderson is af te leiden dat drie factoren bepalend voor het verloop van een infectieziekte, zoals hiv en andere soa. Het gaat daarbij om: de transmissie-efficiency, het aantal contacten tussen geïnfecteerde en ongeïnfecteerde partners in een bepaalde periode en om de duur van de infectieusiteit. De meest effectieve preventie-aanpak is dan ook om op alledrie de transmissiefactoren tegelijk in te zetten, door:
- Verlagen van de transmissie-efficiency (bv door vaccinatie, bevorderen condoomgebruik)
- Verlagen van het aantal onbeschermde contacten tussen geïnfecteerde en ongeïnfecteerde partners (bv door partner- of netwerkwsarschuwing).
- Verlagen van de duur van de infectie (bv door screening, actief testen en behandeling)
