Het Nederlandse beleid voor de preventie van hiv en soa is gebaseerd op een aantal algemene uitgangspunten. Daarbovenop zij de landelijke prioriteiten voor de soa/hiv preventie de afgelopen jaren aangescherpt. Dit alles valt binnen de kaders van landelijke beleidscyclus voor de preventie in het algemeen.
Vertaling naar lokale prioriteiten
Met de Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid zijn in 1993 gemeenten mede verantwoordelijk gemaakt voor de lokale preventie. De preventie van soa en hiv is daarbij destijds expliciet benoemd. Dit vraagt om een lokale vertaling van landelijke prioriteiten, maar ook naar onderbouwing van gemeentelijke keuzen met lokale of regionale gegevens.
Verantwoordelijkheid van instellingen
Preventiebeleid is ook een verantwoordelijkheid van instellingen. Daarbij gaat het niet alleen om richtlijnen voor het bevorderen van hygiënisch werken, maar ook om de afhandeling van prikaccidenten en het op een juiste manier omgaan met medewerkers die hiv of een andere soa hebben.
Algemene uitgangspunten
Algemene uitgangspunten voor de preventie van soa en hiv in Nederland bestaan uit respect voor mensenrechten, een pragmatische aanpak, een focus op het bevorderen van veilig vrijen, daarbij uitgaan van individuele verantwoordelijkheid en vrijwillige medewerking en tenslotte een gecombineerde aanpak van soa- en hiv-preventie.
Maatschappelijke gevolgen en stigma
Met de preventie van soa en hiv moeten niet alleen infecties voorkomen worden maar ook mogelijke negatieve maatschappelijke gevolgen daarvan. Omdat de maatschappelijke en sociale gevolgen van hiv en andere soa groot kunnen zijn, liggen stigma en discriminatie voortduren op loer. Preventieve maatregelen mogen niet stigmatiserend zijn. Bij het bepalen wat er in de preventie moet gebeuren mag moralisme geen rol spelen; keuzes moeten gebaseerd zijn op epidemiologische feiten en uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek.
Harm reduction
Als is aangetoond dat een wenselijk gedrag voor een grote meerderheid niet haalbaar is, dan wordt ingezet op het bereiken van zoveel mogelijk bescherming tegen risico’s binnen het bestaande gedrag (harm reduction). De inzet van een repressieve aanpak is sinds het begin van de jaren 80 in de vorige eeuw door vrijwel alle deskundigen afgeraden.
Individuele verantwoordelijkheid en naar partner toe
In tegenstelling tot veel andere gedragingen is seksueel gedrag meestal niet publiek en controleerbaar. Maar seksueel gedrag wordt ook als dusdanig privé ervaren dat repressie alleen zou leiden tot onttrekking van doelgroepen aan maatregelen. Daarom wordt in de preventie uitgegaan van het aanspreken op individuele verantwoordelijkheid en de bevordering van normen in het beschermen van de eigen gezondheid en die van de partner(s). Er ligt bij de preventie dus een belangrijke taak in normsetting, maar ook in het bevorderen dat mensen de gewenste normen kunnen naleven.
