Patiënten met epididymitis presenteren zich meestal met unilaterale pijn. Differentiaal diagnostisch moet torsio testis en tumoren worden uitgesloten. Er zijn infectieuze (soa-pathogenen, enterogene bacterien, tuberculose, Candida) en niet-infectieuze oorzaken (auto-immuun, ziekte van Behcet, bijwerking van Amiodarone). Onlangs heeft een review van de literatuur over dit onderwerp plaatsgevonden waarvan de resultaten zijn verwerkt in de nieuwe geactualiseerde Britse soa-richtlijnen (1) welke ook overeenkomen op dit punt met de vernieuwde Europese(2) en Amerikaanse(3) richtlijnen. De Nederlandse soa-richtlijn van de Dermato-venerologen is ook geactualiseerd.
In tegenstelling tot wat de vragensteller veronderstelt, bestaat er (ook) voor het ziektebeeld ‘acute epididymitis’ geen ‘gemiddelde patiënt’. Bij mannen onder de 35 jaar wordt epididymitis meestal veroorzaakt door seksueel overdraagbare pathogenen zoals Chlamydia trachomatis en Neisseria gonorroeica. Chlamydia is de belangrijkste veroorzaker (4,5). Bij mannen boven de 35 jaar wordt epidydimitis daarentegen meestal veroorzaakt door gram-negatieve bacteriën die ook betrokken zijn bij urineweginfecties. Tussen beide groepen is overlap en dus is een goede seksuele risicoanamnese noodzakelijk. Overigens kunnen ook enterogene bacteriën zoals E.coli seksueel worden overgedragen en tot epidydimitis leidden bij mannen die insertieve anale seks praktiseren.
Urethritis-klachten zijn geen goed onderscheidend teken: bij een seksueel verkregen epididymitis kunnen er klachten zijn van urethritis, maar meestal is deze urethritis asymptomatisch (2).
Indien er sprake is van epididymitis als complicatie van een seksueel overgedragen aandoening dient voldaan te worden aan de 3 C’s van het soa-consult: 1. Correcte diagnostiek en therapie; 2. Contactopsporing/partnerwaarschuwing; en 3. Counseling over veilig vrijen.
Concluderend:
Een epididymitis op jonge leeftijd wordt vaak veroorzaakt door soa, zonder dat er urethritisklachten hoeven te zijn. Een goede seksuele risicoanamnese is gewenst. Bij verdenking op een seksueel verkregen infectie dient onderzoek op soapathogenen Chlamydia en N. gonorroeica plaats te vinden. Indien de risicoanamnese daartoe aanleiding geeft, kan ook op andere soa worden gescreend.
Gezien de geconstateerde toename van soa in de afgelopen jaren wordt bij gelopen risicogedrag een actiever testbeleid voorgestaan (6). Actiever testen op soa en hiv dient een individueel belang (voorkomen van complicaties door vroegtijdige behandeling) en een volksgezondheidsbelang (tegengaan verder verspreiding) Risicogroepen die worden genoemd voor dit actiever testbeleid voor hiv en andere soa staan hieronder vermeld. De soa-screening bij deze groepen bestaat uit testen op Chlamydia, Gonoroe, Hiv, Syfilis en adviseren van hepatitis B vaccinatie.
Risicogroepen die bij risicogedrag in aanmerking komen voor actief testen op hiv en andere soa:
- mannen die seks hebben met mannen
- personen die afkomstige zijn uit een hiv/soa endemisch gebied
- personen die een partner met hiv/soa hebben
- personen die veel seksuele partners hebben (gehad)
- personen die een biseksuele partner hebben (gehad)
- personen die intraveneus drugs hebben gebruikt of anderszins bloedoverdraagbaar risico hebben gelopen;
- personen die een partner uit een of meer van de hierboven genoemde groepen hebben (gehad)
Jan E.A.M. van Bergen, huisarts-epidemioloog
Referenties:
- UK STI quidelines 2002 Epididymitis reviewed http://www.guideline.gov/summary/summary.aspx?view_id=1&doc_id=3239&nbr=2465
- Horner P.J. European guideline for the management of epididymo-orchitis and syndromic management of acute scrotal swelling. Int J STD AIDS 2001 Oct;12 Suppl 3:88-93
- CDC Updated STI quidelines 2002
http://www.cdc.gov/std/treatment/6-2002TG.htm
- Robinson AJ, Grant JB, Spencer RC, Potter C, Kinghorn GR. Acute epididymitis: why patient and consort must be investigated. Br J Urol 1990 Dec;66(6):642-5
- Luzzi GA, O’Brien TS. Acute epididymitis. BJU International 2001,87,747-755
- Notitie Actief testen, een programmatische aanpak van actiever testen en counselen. Stichting soa-bestrijding 2002, Utrecht.
|
