De soa/hivpreventie is erop gericht een daling van het aantal nieuwe soa- en hivinfecties te bewerkstelligen. Door het aantal nieuwe gevallen van soa in Nederland te registreren en trends te volgen, kunnen we enerzijds iets zeggen over het succes van de ingezette preventieactiviteiten, en wordt anderzijds duidelijk waar meer of effectievere interventies nodig zijn.
Gegevens over soa en hiv in Nederland komen uit diverse bronnen. De belangrijkste zijn:
- Bevolkingsonderzoeken
- GDD-soa poliklinieken
- Stichting HIV Monitoring
- Huisartsen registratie
Bevolkingsonderzoeken
Bevolkingsonderzoeken geven informatie over soa in de algemene populatie. Representatieve bevolkingsonderzoeken zijn echter zeldzaam. Een voorbeeld is het bevolkingsonderzoek naar Chlamydia uit 2002/2003, dat aantoonde dat gemiddeld 2% van de bevolking van 15-29 jaar een chlamydia-infectie heeft. Van meer recente datum zijn de Chlamydia Screenings Implementatie studies die in een drietal steden in Nederland is uitgerold. Meer info hiervover vindt u hier
GGD-soa-poliklinieken
De GGD-soa poliklinieken maken voor hun registratie gebruik van een landelijk dekkend centraal webbased registratiesysteem, ook wel SOAP genoemd. Alle locaties in de acht GGD-regio’s registreren hierin de door hen gediagnosticeerde soa- en hivgevallen. Het RIVM verzamelt de data afkomstig van de verschillende soa poliklinieken en beoordeelt vervolgens landelijke trends in het voorkomen van soa en hiv.
Seksualiteitshulpverlening
In 2008 is de aanvullende seksualiteitshulpverlening ingevoerd: Sense. Deze regeling voorziet in laagdrempelige spreekuren voor jongeren tot 25 jaar. In 2010 werden 13.126 Sense-consulten uitgevoerd, 82% van de consulten was bij vrouwen en 18% bij mannen. Bij vrouwen was anticonceptie het meest gerapporteerde gespreksthema (34%) gevolgd door soa (23%). Bij mannen was soa het meest voorkomende gespreksthema (52%) gevolgd door seksualiteit (25%). (bron: RIVM rapport 2011).
Stichting HIV Monitoring (SHM)
Sinds 2002 is er door de Stichting Hiv Monitoring (SHM) een anoniem hiv/aids-registratiesysteem opgezet. In dit systeem worden alle hivgeďnfecteerden opgenomen die zich melden bij een hivbehandelcentrum. Niet alleen het aantal nieuwe hivregistraties wordt in het systeem bijgehouden, maar ook het klinisch beloop wordt gevolgd.
Huisartsen registratie
Naast GGD-soa poliklinieken bezoeken veel personen met klachten en ongerustheid over soa de huisarts. Naar schatting 70% van alle soa-consulten in Nederland vindt plaats in de huisartspraktijk, met name in praktijken in grote steden en achterstandswijken. Landelijke informatie over het voorkomen van soa in de huisartsenzorg is beperkt: de data uit het Landelijk Informatie Netwerk Huisartsenzorg (LINH, database voor medische gegevens van 92 gezondheidscentra) geven een indicatie over trends in het voorkomen van soa. Hiervoor worden gegevens gebruikt uit de elektronische dossiers van de 350.000 ingeschreven patiënten van deze praktijken (juli 2008).
Het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg, NIVEL rapporteert op basis van de data uit LINH. Zo zijn er publicaties over het aantal gevallen van uretritis in de huisartspraktijk en het aantal consulten met vragen over hiv en aids.
Jaarlijkse rapportages
Het RIVM/CIb publiceert twee keer per jaar trends in het voorkomen van soa, inclusief hivinfecties, in Nederland. Dit doet zij in de zogenaamde ‘Thermometer Soa en Hiv’, die uitkomt in april en in november. Daarnaast publiceert het RIVM/CIb ieder jaar in juni een uitgebreid jaarrapport ’Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands’. Hierin worden ook de beschikbare data over soatrends in de eerste lijn opgenomen.
Daarnaast wordt jaarlijks het rapport Monitoring of Human Immunodeficiency Virus (HIV) infection in the Netherlands door SHM uitgegeven.
Meer info:
- RIVM rapport, 2012: Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2011
- RIVM rapport 2011: Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2010
- RIVM rapport 2010. Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2009
- RIVM Thermometer soa en hiv, november 2012
- RIVM Thermometer soa en hiv, april 2011
- Stichting Hiv Monitoring report 2009: Monitoring of human immunodeficiency virus (HIV) infection in the Netherlands.
- Prevalence of STI related consultations in general practice: results from the second Dutch National Survey of General Practice. Bergen, J.E.A.M. van; Kerssens, J.J.; Schellevis, F.G.; Sandfort, T.G.; Coenen, T.J.; Bindels, P.J. (2006)
- Trends in sexually transmitted infections in the Netherlands, combining surveillance data from general practices and sexually transmitted infection centers. van den Broek IV, Verheij RA, van Dijk CE, Koedijk FD, van der Sande MA, van Bergen JE. BMC Fam Pract. 2010 May 20;11:39.
- J. van Bergen. Chlamydia trachomatis-infecties in 4 regio’s in Nederland: resultaten van een bevolkingsonderzoek via de GGD en implicaties voor screening. Nederlands Tijdschrift voor de Geneeskunde 2005; 149(39): 2167-74.
