Trends in de tijd
Soa's
Na een sterke daling van het aantal gevonden soa's in de jaren '80, ten tijde van de opkomst van hiv, was er eind jaren '90 weer een toename van het aantal gevonden soa's (figuur 1). Dit wordt onder meer verklaard door een toename van het seksueel risicogedrag met de introductie van effectieve hiv-behandeling, en dus een afname van de angst op het oplopen van een infectie. De stijging van het aantal gevonden soa's geregistreerd op de soa-poli’s en GGD'en zet zich verder door tot 2005. In 2006 lijkt zich een stabilisatie voor te doen; een trend die verder voortzet in de daarop volgende jaren. Een aantal infecties zoals chlamydia blijft echter hoog.
Figuur 1. Incidentie per 100.000 inwoners van gonorroe (linker Y-as), syfilis en hepatitis B (rechter Y-as) op basis van de aangifte. Bron: RIVM, IGZ, 2004.
Het beloop van 2004 tot 2011 naar seksuele voorkeur laat zien dat in alle drie groepen (MSM, vrouwen en heteroseksuele mannen) het aantal consulten stijgt, maar dat de vindpercentages redelijk stabiel blijven.
Figuur 2. Aantal consulten en vindpercentages van soa's naar geslacht en seksuele voorkeur. Soa's die meegeteld zjn: chlamydia, gonorroe, infectieuze syfilis, hiv en infectiueze hepatitis B.
Hiv
Ook de hiv-epidemie, specifiek die onder mannen die seks hebben met mannen, is nog niet onder controle. De grafiek hieronder geeft het aantal nieuwe hiv-diagnoses per jaar weer. De zwarte curve geeft het cumulatief aantal diagnoses in Nederland. Het aantal diagnoses van 2011 is nog niet compleet. Ook die van 2010 zullen nog toenmen. Dit komt onder andere doordat hiv-diagnoses die laat geregistreerd zijn achteraf nog toegevoegd worden.
Figuur 3. Aantal nieuwe hiv-diagnoses per jaar (oranje staven), nieuwe hiv-registraties (paarse staven) per jaar en cumulatief aantal diagnoses (zwarte curve), 1985-2011. Alleen patienten met een bekende diagnose datum zijn geincludeerd. Bron: Stichting Hiv Monitoring 2011 (Zie ook RIVM rapport 2012). Noot: data van 2011 zijn incompleet.
Trends binnen GGD Soa-poliklinieken
Stijging aantal soa-consulten
Het aantal nieuwe soa-consulten op GGD soa-poliklinieken laat in de afgelopen jaren een duidelijke stijging zien. In 2011 werden 113.180 nieuwe consulten geregistreerd: een toename van 8 procent ten opzichte van 2010. Iedereen die de soa-polikliniek bezoekt wordt standaard getest op chlamydia, gonorroe en syfilis. In de meeste gevallen wordt ook op hepatitis B getest. Door het in 2010 geïmplementeerde 'opting out'-beleid voor hiv, wordt tegenwoordig aan iedereen die een soa-polikliniek bezoekt routinematig een hiv-test aangeboden, tenzij deze persoon hier bezwaar tegen heeft.
Figuur 4. Aantal soa-consulten op GGD-soa-poliklinieken 2004-2011 en bijbehorende vindpercentages. Bron: RIVM rapport 2012
Stijging van het absolute aantal gevonden infecties
Het percentage mensen dat bij de GGD-soa poliklinieken positief testte op een seksueel overdraagbare aandoening lijkt zich de afgelopen jaren te stabiliseren. Het absolute aantal opgespoorde en behandelde soa's neemt echter toe.
Figuur 5. Aantal gediagnosticeerde Soa op GGD soa-poliklinieken. Op de linker Y-as het aantal Chlamydia- en Gonorroe-gevallen en op de rechter Y-as het aantal syfilis- en hiv-gevallen. Bron: RIVM rapport 2011
Het percentage bezoekers van de soa-poliklinieken, dat wordt gediagnosticeerd met een soa blijft hoog, namelijk 14 procent. Bij bijna 20 procent van de MSM en bij ongeveer 13 procent van de heteroseksuele populatie werden 1 of meerdere soa's gevonden. Onder reeds bekende hiv-positieve MSM was dit percentage 30 procent (RIVM rapport 2012).
Preventie en actief testen
Er is nog steeds winst te behalen in de bestrijding van hiv en andere soa's. De laatste jaren wordt regelmatig gepleit voor een nieuwe impuls in de preventie. Door testen actiever aan te bieden en het systeem van routinematig testen ("opting out") voor hiv verder te implementeren, neemt het aantal mensen dat de eigen hiv-status kent toe. Hierdoor kan eerder met behandeling worden gestart, maar ook verdere verspreiding van hiv en andere soa worden tegengegaan.
Meer informatie:
