Trends in de tijd
Soa
Na een sterke daling van het aantal gevonden soa in de jaren tachtig, ten tijde van de opkomst van hiv, was er eind jaren negentig weer een toename van het aantal gevonden soa (figuur 1). Dit wordt ondermeer verklaard door een toename van het seksueel risicogedrag met de introductie van effectieve hiv behandeling, en dus een afname van de angst op het oplopen van een infectie. De stijging van het aantal gevonden soa geregistreerd op de soa-poli’s en GGD-en zet zich verder door tot 2005. In 2006 lijkt zich een stabilisatie voor te doen; een trend die verder voortzet in de daarop volgende jaren. Het aantal infecties zoals chlamydia blijft echter hoog.
Figuur 1. Incidentie per 100.000 inwoners van gonorroe (linker Y-as), syfilis en hepatitis B (rechter Y-as) op basis van de aangifte. Bron: RIVM, IGZ, 2004.
Hiv
Ook de hiv epidemie, met name onder mannen die seks hebben met mannen, is nog niet onder controle. De grafiek hieronder geeft het aantal nieuwe hiv diagnoses per jaar weer. De zwarte curve geeft het cumulatief aantal diagnoses in Nederland weer. Het aantal diagnoses van 2008 is nog niet compleet. Ook die van 2007 zullen nog hoger worden. Dit komt onder andere doordat hiv-diagnoses die laat geregistreerd zijn achteraf nog toegevoegd worden.
Figuur 2. Aantal hiv diagnoses per jaar (rode staafdiagram) en cumulatief aantal diagnoses (zwarte curve), 2001-2008. Bron: Stichting Hiv Monitoring, update februari 2009
Trends binnen GGD Soa-poliklinieken
Stijging aantal soa-consulten
Het aantal nieuwe soa-consulten op GGD-soa poliklinieken laat in de afgelopen jaren een duidelijke stijging zien. In 2010 werden 105.016 nieuwe consulten geregistreerd: een toename van 13% ten opzichte van 2009. Iedereen die de soa polikliniek bezoekt wordt standaard getest op chlamydia, gonorroe en syfilis. In de meeste gevallen wordt ook op hepatitis B getest. Door het in 2010 geimplementeerde 'opting out' beleid voor hiv, wordt tegenwoordig aan iedereen die een soa-polikliniek bezoekt routinematig een hiv test aangeboden, tenzij deze persoon hier bezwaar tegen heeft.
Figuur 3. Aantal soa-consulten op GGD-soa-poliklinieken 2004-2010 en bijbehorende vindpercentages. Bron: RIVM Thermometerr soa en hiv, april 2011 / RIVM rapport 2011
Stijging van het absolute aantal gevonden infecties
Het percentage mensen dat bij de GGD-soa poliklinieken positief testte op een seksueel overdraagbare aandoening lijkt zich de afgelopen jaren te stabiliseren. Het absolute aantal opgespoorde en behandelde soa neemt echter toe.
Figuur 4. Aantal gediagnosticeerde Soa op GGD soa-poliklinieken. Op de linker Y-as het aantal Chlamydia en Gonorroe gevallen en op de rechter Y-as het aantal syfilis en hiv gevallen. Bron: RIVM Thermometer soa en hiv, april 2011 / RIVM rapport 2011
Het percentage bezoekers van de soa-poliklinieken, dat wordt gediagnosticeerd met een soa blijft hoog, namelijk 14%. Bij 19% van de MSM en bij 12% van de heteroseksuele populatie werden 1 of meerdere soa gevonden. Onder reeds bekende hiv-positieve MSM was dit percentage 31% (RIVM Thermometer, 2011 / RIVM rapport 2011).
Preventie en actief testen
Er is nog steeds winst te behalen in de bestrijding van hiv en andere soa. De laatste jaren wordt regelmatig gepleit voor een nieuwe impuls in de preventie. Door testen actiever aan te bieden en het systeem van routinematig testen ("opting out") voor hiv verder te implementeren, neemt het aantal mensen dat de eigen hiv-status kent toe. Hierdoor kan eerder met behandeling worden gestart, maar ook verdere verspreiding van hiv en andere soa worden tegengegaan.
Meer informatie:
